De fases van liefdesverdriet: waarom je steeds terugvalt
De fases van liefdesverdriet bestaan, maar ze verlopen bij vrijwel niemand in de volgorde die je overal leest. Je schuift niet netjes van ontkenning naar aanvaarding en bent dan klaar. Je gaat heen en weer, soms meerdere keren binnen een dag.
Ik spreek regelmatig mensen die precies weten in welke fase ze horen te zitten. Ze hebben het opgezocht, ze houden het bij, en ze zijn teleurgesteld in zichzelf omdat ze vorige week bij aanvaarding waren en nu weer bij boosheid. Alsof ze zakken voor een toets.
Dat gevoel van falen komt niet doordat je het verkeerd doet. Het komt doordat het model dat je gebruikt nooit bedoeld was als stappenplan.
De vijf fases zoals je ze overal leest
Bijna elk artikel over dit onderwerp gebruikt dezelfde indeling:
- Ontkenning. Het dringt nog niet door. Je gedraagt je alsof het tijdelijk is.
- Boosheid. Op je ex, op jezelf, op de situatie, op mensen die het goed bedoelen.
- Onderhandelen. Het eindeloze als-dan. Als ik dit anders had gedaan, als ik nu nog een keer bel.
- Verdriet. Het zakt in. Dit is vaak de zwaarste en de stilste fase.
- Aanvaarding. Niet dat het goed is, maar dat het zo is.
Die indeling komt van Elisabeth Kubler-Ross, en ze schreef hem oorspronkelijk op voor mensen die te horen kregen dat ze zouden sterven. Later is hij op alle vormen van rouw geplakt. Wat daarbij verdween, is dat zij zelf zei dat de fases niet op volgorde komen en niet iedereen ze allemaal doorloopt.
De namen zijn dus bruikbaar. Ze geven je taal voor wat je voelt. Als landkaart deugen ze niet.
Waarom het bij jou niet in een lijn verloopt
Fases zijn een idee uit je hoofd. Ze veronderstellen dat verwerken een denkproces is waar je doorheen redeneert.
Maar het zwaarste deel van een relatiebreuk speelt zich af in je zenuwstelsel, en dat kent geen fases. Dat kent maar twee standen: alarm, en rust. Na een breuk staat het grotendeels in de alarmstand, omdat iemand is weggevallen op wie je systeem was afgestemd. Ik heb dat uitgebreider beschreven in hoe je liefdesverdriet verwerkt en waarom het zo lang duurt.
Zo’n systeem kalmeert niet in vijf stappen. Het kalmeert in golven, met terugslag, en het reageert op prikkels die niets met je planning te maken hebben.
Hoe het dan wel gaat: in golven
In de praktijk ziet het er meestal zo uit. Je hebt een paar goede dagen. Je slaapt beter, je lacht een keer echt, je denkt: het begint te komen. En dan zakt het weer weg en lig je opnieuw op de bank.
Die golf voelt als achteruitgang, maar dat is het zelden. Wat er gebeurt, is dat er een stuk spanning naar boven komt dat nog niet ontladen was. Elke golf die je toelaat, neemt iets mee. Dat is ook waarom een relatiebreuk accepteren zelden een moment is en meestal iets wat je achteraf constateert. Daarom worden de golven na verloop van tijd meestal minder diep en komen ze verder uit elkaar te liggen.
Dat is ook de betere maatstaf voor je herstel. Niet: voel ik het nog. Maar: hoe lang duurt het voordat ik er weer uit ben. Als dat van drie dagen naar een halve dag gaat, ben je verder, ook al voelde die halve dag net zo rot.
De momenten waarop een golf terugkomt
Terugvallen komen zelden uit het niets. Meestal is er een aanleiding, en die is vaak zo alledaags dat je hem niet ziet aankomen.
- Een foto, een liedje, een geur, een straat waar je samen liep.
- Feestdagen, verjaardagen en de datum waarop jullie iets vierden.
- Nieuws over je ex, of het idee dat die het beter doet dan jij.
- Momenten waarop je toch al leeg bent: ziek, moe, na een zware week.
De lastigste: als er iemand nieuw in beeld komt
Er is een moment dat ik in mijn praktijk steeds opnieuw zie, en dat mensen bijna altijd overvalt. Het gaat maandenlang goed. Je hebt echt het idee dat het achter je ligt. En dan ontmoet je iemand met wie je iets zou willen opbouwen, en precies dan spookt je ex weer door je hoofd.
Mensen schrikken daar erg van. Ze concluderen dat ze nog niet over hun ex heen zijn, of dat ze diep vanbinnen toch terug willen. Meestal is dat niet wat er speelt.
Een nieuwe relatie vraagt je om je opnieuw te hechten. Om je te openen, iemand dichtbij te laten komen, je kwetsbaar te maken. Dat is precies de plek waar het oude alarm nog zit. Zolang je alleen bent, komt dat systeem niet in beweging. Zodra er iemand aanklopt, wel.
Het betekent dus niet dat je te snel gaat. Het betekent dat er nog iets openstaat, en dat het zich nu pas laat zien omdat er eindelijk aanleiding voor is.
Begin je bij een terugval weer opnieuw?
Nee. Dat is de angst die mensen bij een terugval het meest bezighoudt, en het is een van de weinige dingen waar ik stellig over durf te zijn.
Wat je hebt verwerkt, verdwijnt niet. Een golf voelt heftig omdat hij plotseling komt, niet omdat je terug bent bij dag een. Vergelijk het met een wond die aan het genezen is en waar je per ongeluk tegenaan stoot. Het doet even ontzettend pijn, en toch is het niet meer dezelfde wond als in het begin.
Er is wel een manier om jezelf echt terug te zetten, en dat is door tijdens zo’n golf contact te zoeken. Dat voelt op dat moment logisch. Je mist iemand, je denkt aan de goede dingen, en de drempel is even weg. Maar je zet er je systeem mee terug in de oude afhankelijkheid, en het herstel begint deels opnieuw. Daar gaat wel of geen contact met je ex dieper op in.
Wat je kunt doen als een golf komt
Het korte antwoord: hem laten komen, en zorgen dat je lichaam hem kwijt kan. Wat daarbij helpt:
- Vecht er niet tegen. Tegenhouden kost meer energie dan doorvoelen, en het duurt er langer door.
- Adem langer uit dan in. Vier tellen in, zes tot acht tellen uit, een paar minuten lang. Je uitademing zet je zenuwstelsel in de ruststand.
- Beweeg. Lopen, hardlopen, iets fysieks. Spanning die opkomt wil ergens heen.
- Leg je telefoon weg. Neem geen beslissingen over contact op het diepste punt van een golf.
- Zeg het tegen iemand. Niet om het op te lossen, maar omdat het alleen dragen het zwaarder maakt.
Merk je dat de golven vooral ’s nachts komen, kijk dan ook even naar waarom je slecht slaapt na een relatiebreuk. Slaaptekort maakt elke golf dieper dan hij hoeft te zijn.
Waar je kunt beginnen
Als je wilt weten waar jij nu staat, is fases tellen niet de handigste ingang. Wat meer zegt, is welk patroon bij jou het sterkst speelt sinds de breuk, want dat bepaalt wat je nodig hebt.
Daar heb ik een korte gratis scan voor gemaakt. Een paar vragen, en je krijgt terug welk patroon bij jou naar voren komt en wat dat betekent voor je volgende stap.
Over de auteur
Ik ben Jens Kemna, lichaamsgerichte coach bij liefdesverdriet, breathwork facilitator en sound healer in Den Haag. Ik begeleid mensen na een relatiebreuk met coaching, ademwerk en sound healing, niet alleen in hun hoofd maar ook in hun lichaam. Ik ken de weg zelf: twee serieuze relaties van mij liepen stuk, en pas toen ik lichamelijk aan de slag ging begon er echt iets te verschuiven. Uit dat werk is de Loslaat Startkit ontstaan, om je lichaam uit de waakstand te laten zakken, je avonden rustiger te maken en de eerste stap terug naar jezelf te zetten. Lees meer over mijn aanpak →
Veelgestelde vragen over de fases van liefdesverdriet
Hoeveel fases van liefdesverdriet zijn er?
Meestal worden er vijf genoemd: ontkenning, boosheid, onderhandelen, verdriet en aanvaarding. Sommige bronnen splitsen ze op tot zeven of meer. Het aantal maakt weinig uit, want de indeling is bedoeld als taal voor wat je voelt en niet als route die je afloopt.
In welke fase van liefdesverdriet zit ik?
Waarschijnlijk in meerdere tegelijk, en dat is normaal. Mensen zijn boos en verdrietig op dezelfde dag, of accepteren het ’s ochtends en onderhandelen ’s avonds weer. Als je jezelf in een fase probeert te plaatsen en het lukt niet, ligt dat niet aan jou.
Hoe lang duurt elke fase?
Daar is geen betrouwbare tijdsduur voor te geven. Fases hebben geen vaste lengte omdat ze elkaar overlappen en terugkomen. Wat wel een indicatie geeft van je herstel, is hoe snel je uit een zware dag komt. Als dat korter wordt, gaat het de goede kant op, ook als de dag zelf net zo rot voelde.
Is het normaal om terug te vallen in een eerdere fase?
Ja, en het is eerder regel dan uitzondering. Verwerking verloopt in golven, niet in een lijn. Een terugval betekent bijna nooit dat je opnieuw begint. Meestal komt er een stuk spanning naar boven dat nog niet aan de beurt was geweest.
Ik blijf hangen in boosheid. Wat betekent dat?
Boosheid is vaak makkelijker te verdragen dan verdriet, omdat er nog energie in zit. Blijf je er lang in hangen, dan is er meestal iets eronder dat nog niet mag komen. Dat hoef je niet te forceren. Het helpt meer om te zorgen dat je lichaam de spanning kwijt kan, dan om jezelf toe te spreken dat je milder moet zijn.
Waarom voel ik helemaal niets?
Dat is ook een bekende reactie, en het betekent niet dat je hard bent of dat de relatie je niets deed. Als er te veel tegelijk binnenkomt, kan je zenuwstelsel op een soort stil alarm gaan staan waarbij je vooral leeg en afwezig bent. Dat gaat er vanzelf af zodra er meer veiligheid is. Houdt het lang aan, bespreek het dan met je huisarts.
