De 4 hechtingsstijlen uitgelegd

Er worden vier hechtingsstijlen onderscheiden: veilig, angstig, vermijdend en angstig-vermijdend. In mijn praktijk zie ik ze liever als twee: je bent veilig gehecht, of je bent dat niet, en binnen dat laatste wissel je tussen een angstig en een vermijdend patroon.

Ik kwam hier zelf pas mee in aanraking na een pijnlijke relatiebreuk, en ontdekte toen iets over mezelf dat ik ondanks een hele coachingsopleiding nooit had gezien. Op deze pagina leg ik uit wat de vier hechtingsstijlen zijn, waarom ik ze in de praktijk liever anders bekijk, en wat ik er zelf en bij cliënten van heb geleerd.

Kort samengevat

• De vier hechtingsstijlen zijn veilig, angstig, vermijdend en angstig-vermijdend (gedesorganiseerd).
• In de praktijk werkt een tweedeling vaak beter: veilig gehecht, of niet veilig gehecht met een wisselend angstig of vermijdend patroon.
• Mensen wisselen vaker tussen patronen dan gedacht, afhankelijk van de situatie en van hoe de ander zich opstelt.
• Bewustzijn van je eigen patroon is het omslagpunt, niet het veranderen van je partner.
• Dit artikel is geschreven vanuit mijn eigen ervaring met de angstige hechtingsstijl, niet alleen vanuit theorie.

De 4 hechtingsstijlen op een rij

De hechtingstheorie komt oorspronkelijk van John Bowlby en is later uitgewerkt door Mary Ainsworth. Wil je de volledige theorie lezen, dan is deze uitleg over hechting een goed startpunt. Hier de vier stijlen kort:

• Veilig gehecht. Je kunt dichtbij komen en zelfstandig zijn zonder dat het een van beide bedreigt.
• Angstig gehecht. Je bent bang om verlaten te worden, zoekt bevestiging en voelt je snel onzeker als een ander afstand neemt.
• Vermijdend gehecht. Je voelt je het veiligst met afstand en trekt je terug zodra iemand te dichtbij komt.
• Angstig-vermijdend gehecht. Je wilt dichtbij zijn én bent er bang voor, vaak een combinatie van de twee patronen hierboven.

Signalen per hechtingsstijl in een relatie

De definities hierboven zijn abstract. Dit is hoe de vier stijlen er in de praktijk uitzien, in gedrag dat je bij jezelf of je partner kunt herkennen.

• Veilig gehecht: je kunt een meningsverschil hebben zonder bang te zijn dat de relatie daardoor stopt, je vraagt hulp als je die nodig hebt, en je voelt je net zo goed bij jezelf als samen met de ander.
• Angstig gehecht: je checkt vaak of alles nog goed zit, je bent hyperalert op kleine veranderingen in toon of aandacht, en je verliest jezelf makkelijk in wat de ander nodig heeft.
• Vermijdend gehecht: je voelt je het prettigst als er ruimte is, intimiteit die te lang duurt voelt benauwend, en je lost liever dingen alleen op dan dat je erover praat.
• Angstig-vermijdend gehecht: je verlangt naar nabijheid en duwt die tegelijk weg zodra je ze krijgt, wat van buitenaf inconsistent kan overkomen.

Waarom ik het liever in twee categorieën zie

Ondanks dat er wetenschappelijk vier hechtingsstijlen worden onderscheiden, zie ik het in de praktijk meer als twee: je bent veilig gehecht, of je bent dat niet. Mensen die niet veilig gehecht zijn wisselen vaak sterk tussen het angstige en het vermijdende patroon, met meestal een hoofdpatroon. Ik denk dat iedereen die niet veilig gehecht is, op verschillende momenten beide patronen kan laten zien. Over angstig gehecht zijn, onveilige hechting bij volwassenen en angstig vermijdende hechting schreef ik aparte artikelen.

Mijn eigen verhaal met hechtingsstijlen

De eerste keer dat ik met hechtingsstijlen in aanraking kwam was na een hele pijnlijke relatiebreuk. Eigenlijk was het al in de relatie zelf turbulent. Ik vond het heel moeilijk als zij ruimte nodig had. In de laatste fase woonden we niet meer samen, zij woonde op haar boot. Ik vond het moeilijk om daar afstand in te nemen en haar ook wat ruimte te gunnen.

Toen het uitging werd dat alleen maar erger, terwijl ik zelf degene was die er meerdere keren naar neigde om het uit te maken, omdat het gewoon heel moeilijk was in de relatie. Maar toen die knoop eenmaal was doorgehakt, had ik er zoveel last van dat ik er alles aan wilde doen om weer samen te komen.

Op een gegeven moment begon een vriendin over hechtingsstijlen tegen mij en gaf ze me een boek. Toen ik dat boek las, dacht ik echt: wauw, alles wat hierin staat, de dynamieken die hier beschreven staan, dat is precies wat ik zelf in mijn relatie ervoer. Ik was er zo van onder de indruk dat ik het boek nog een keer kocht en aan mijn ex wilde geven, in de hoop dat alles beter zou worden en we weer bij elkaar konden komen omdat zij het zou begrijpen. Maar dat was niet zo. Ze zei: ik herken me hier niet in en ik wil dit niet lezen. Dat was heel pijnlijk.

Wat ik daarin wel zag: ik herkende mezelf ontzettend in de angstige hechtingsstijl. Ik had zelf al een coachingsopleiding gedaan, met daarin ook een groot deel psychologie over onder andere hechtingsstijlen, maar ik was me er nooit van bewust geweest dat ik zelf zo sterk een angstige hechtingsstijl had. Dat was echt een eyeopener. Het heeft me enorm geholpen om dingen te begrijpen, mezelf in perspectief te zien en wat zachter naar mezelf te zijn.

Hoe hechtingsstijlen wisselen

Wat ik heel erg zie, is dat mensen kunnen wisselen tussen hechtingsstijlen. Toen ik me er eenmaal bewust van was, ging ik er veel over lezen en podcasts over luisteren, omdat ik alles wilde begrijpen. Ik merkte toen zelf ook: als iemand juist heel erg naar mij toe trok, werd ik juist een beetje afstandelijk. Dan herkende ik de vermijdende hechtingsstijl in mezelf.

Ik ben zelf echt een angstig persoon, daarin herken ik me het meest. Maar op het moment dat iemand anders heel dicht bij mij wil zijn, herken ik dus ook het vermijdende in mezelf. En dat is ook wat ik het meeste herken bij cliënten die hierover praten: zij herkennen dit patroon ook heel erg bij zichzelf. Lees je verder, dan schreef ik ook een apart artikel over bindingsangst, het patroon dat bij mij juist naar boven komt als iemand te dichtbij komt.

Waarom dit extra sterk speelt na een relatiebreuk

Een hechtingsstijl is geen gedachte, het is een patroon in je zenuwstelsel. Na een relatiebreuk staat dat zenuwstelsel al op scherp, en dat is precies het moment waarop je patroon het hardst naar voren komt. Niet omdat je zwak bent, maar omdat je systeem de breuk herkent als een vorm van gevaar. Ik heb apart beschreven wat er precies in je lichaam gebeurt na een relatiebreuk. Het verklaart ook waarom je soms blijft in een relatie die niet goed voor je is. Lees daarover hoe je een toxische relatie herkent en wat trauma bonding is.

Dat is ook waarom alleen erover praten of erover lezen vaak niet genoeg is. Je kunt je hechtingsstijl intellectueel helemaal doorgronden, en toch merken dat je lichaam in het moment zelf hetzelfde oude patroon kiest. Ik herken dat uit mijn eigen verhaal hierboven: ik wist allang dat ik een coachingsopleiding met psychologie had gedaan, en toch zag ik mijn eigen angstige hechting pas toen ik er middenin zat.

Kan je hechtingsstijl veranderen?

Ja. Een hechtingsstijl is geen vast onderdeel van wie je bent, het is aangeleerd, meestal al vroeg, en daardoor ook weer bij te stellen. Dat gaat niet door je stijl te forceren te veranderen, maar door je patroon te leren herkennen op het moment dat het speelt, en van daaruit een andere keuze te maken dan je automatische reactie.

Dat is wat er bij mij is gebeurd. Ik ben nog steeds in de kern een angstig gehecht persoon, en ik kan nog steeds getriggerd worden. Het verschil is dat ik het nu herken op het moment zelf, in plaats van er weken later achter te komen. Dat bewustzijn is zelf al een verandering.

Wat helpt: het omslagpunt

Wat ik bij iedereen zie, is dat er iets verschuift zodra mensen zich bewust worden van hun hechtingsstijl en er zelf mee aan de slag gaan. Niet door in de slachtofferrol te gaan zitten en je partner te willen veranderen, maar door echt te voelen: oké, ik merk dat ik me onzeker voel, ik merk dat daar verlatingsangst onder zit. Als je daar anders over gaat communiceren met je partner, en zelf aan de slag gaat door op momenten de ander wat meer ruimte te geven, en jezelf te voeden met veiligheid, dan gebeurt er iets.

Dat is het echte omslagpunt dat ik ook bij anderen zie: zodra ze zich bewust worden van hun hechtingsstijl, gaan ze er rekening mee houden en zichzelf reguleren op de momenten dat het moeilijk is. En op die manier stap je beter in relaties.

Eerste vraag van de zelftestHeeft de ander gevraagd om ruimte, of om geen contact?

Kun je vrienden zijn met je ex, of is het nog te vroeg?

Je hechtingsstijl kleurt hoe je met contact omgaat. Deze korte zelftest laat zien of contact met je ex je nu rust geeft of je juist vasthoudt, met een eerste stap die daarbij past.

Doe de gratis zelftest

Acht korte vragen in een gesprekje met mij. Twee minuten, geen e-mailadres nodig.

Veelgestelde vragen over hechtingsstijlen

Over de auteur

Ik ben Jens Kemna, lichaamsgerichte coach bij liefdesverdriet, breathwork facilitator en sound healer in Den Haag. Ik begeleid mensen na een relatiebreuk met coaching, ademwerk en sound healing, niet alleen in hun hoofd maar ook in hun lichaam. Ik ken de weg zelf: twee serieuze relaties van mij liepen stuk, en pas toen ik lichamelijk aan de slag ging begon er echt iets te verschuiven. Uit dat werk is de Loslaat-Sessie ontstaan: een begeleide ademsessie van 45 minuten die je thuis doet, om je lichaam uit de waakstand te laten zakken. Lees meer over mijn aanpak →